De geschiedenis van Sint Petersburg startte toen tsaar Peter de Grote, die toendertijd aan de macht was in Rusland. Hij was het die Sint Petersburg omhoogstuwde in de vaart der volkeren.
De tsaar noemde de stad naar zijn patroonheilige, de apostel Sint Peter. De naam was een vervorming van het Nederlandse Sint-Petersburg. Peter de Grote had een deel van zijn leven Nederland doorgebracht tijdens zijn studie.

In de achtiende eeuw na Peters definitieve overwinning op de Zweden, riep hij Sint-Petersburg uit tot hoofdstad van Rusland. Tegen de tijd dat Peter de Grote stierf had Sint Petersburg inmiddels al enkele tienduizenden inwoners. De jaren daarna werd de stad op het gebied van architectuur geboetseert naar Europes maatstaven.  Op het gebied van architectuur ziet u ook tegenwoordig nog steeds veel gebouwen uit bekende architectuur vormen die in west Europa worden en werden toegepast. Vooral de Barokke bouwstijl is zeer herkenbaar in de stad. Dat de stad wel erg veel aan west Europa deed denken maakte de bekende Russische dichter Aleksandr Poesjkin duidelijk hij zou gezegd hebben dat de stad een venster op het westes moest vormen.

Ten tijde van de hoogtijdagen van Napoleon had Alexander I alle macht in handen. In de negentiende eeuw trok hij samen met de Engelsen in Oostenrijk ten strijde tegen Napoleon. Dit werd een pijnlijke nederlaag en de tsaar zich terug. Maar door deze slag waren er wel meer dan 10.000 Russische soldaten gesneuveld. In 1814 kwam Napoleon ten val. Tijdens het bewind van Alexander I waren er nauwelijks hervormingen geweest, die vooral nodig waren voor de boeren in Rusland. Nicolaas, die Alexander I hierna opvolgde, was een harteloze leider wiens wil wet was. De boeren lieten het niet langer over hun kant gaan en uiteindelijk kwam het tot een opstand op het Dekabristenplein, hierbij lieten vele boeren het leven.
Na Nicolaas I volgde Alexander II. Hij was weliswaar milder dan zijn voorganger en schafte het lijfeigenschap af. Maar dit leek mooier dan het was, want de boeren hadden bij lange na niet genoeg geld om grond aan te kopen. Veel boeren stopten toen ook met agrarische werkzaamheden en kwamen vaak in de fabriek terecht. De laatste tsaar was Nicolaas II, die tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarin Rusland miljoenen slachtoffers leed en de oorlog uiteindelijk ook verloor, afgezet werd.
De jaren erna kwam het land onder het communistische bewind van Lenin. De Sovjet-Unie vloeide hier uit voort. Na zijn dood kreeg de stad de naam Leningrad. Lenin werd opgevolgd door Stalin. In de hongersnood van 1931 en 1932 zouden er meer dan tien miljoen mensen zijn omgekomen. Tijdens de tweede wereldoorlog werd Leningrad bezet door de Duitsers. De bezetting zou bijna drie jaar duren. Stalin heerste tot zijn dood in 1953. Pas in 1991 houdt de Sovjet-Unie op te bestaan hiermee kreeg de stad zijn oorspronkelijke naam weer terug.